Rehabilitacja Stacjonarna     

                SPORTOWA, ORTOPEDYCZNA, NEUROLOGICZNA

 

                     TO JA PRACUJĘ NAD TWOIM ZDROWIEM

                                   

        Rehabilitacja Domowa

Rehabilitacja osób starszych.
 
„Ruch to zdrowie”
 
 
W

życiu możemy spotkać osoby takie, których sprawność pozwala radzić  sobie z codziennymi zadaniami i takie, które nie odczuwają potrzeby ruchu, lub z powodu ograniczeń zdrowotnych mają bardzo niską mobilność i problemy z czynnościami dnia codziennego. Im bardziej sprawni wchodzimy w okres starości, tym większe mamy szanse na  aktywność również w tym okresie życia. W każdym wieku możemy zmieniać nasze zachowanie na bardziej prozdrowotne.

 

oprzez aktywność ruchową uzyskujemy m.in.:

  •   poprawę lub zachowanie zadowalającego poziomu wydolności fizycznej,

  •   stabilizację optymalnego ciężaru ciała,

  •   zachowanie  siły  mięśniowej stabilizującej stawy,  zwłaszcza kręgosłupa,

  •   zwiększenie dopływu dodatnich bodźców psychicznych, związanych z ćwiczeniami,

  •   wzrost  odporności.


Ruch zapobiega  także powstaniu i rozwojowi chorób cywilizacyjnych, w tym choroby niedokrwiennej  serca i chorób metabolicznych, m.in. poprzez:
 

  •   poprawę sprawności układu krążenia,

  •   występowanie u osób aktywnych skłonności do racjonalnego żywienia,

  •   tendencję do zmniejszenia ilości wypalanych papierosów lub porzucenie nałogu;

  •   zmniejszenie nasilenia negatywnego stresu psychicznego


 

D

uża ilość doświadczeń z zakresu kultury fizycznej znacznie zwiększa nasze szanse na powrót do zdrowia w przypadku choroby. Inaczej choruje przecież osoba sprawna, silniejsza, szczupła, a inaczej słaba, bez kondycji, z nadwagą. Inaczej oddychają, inaczej pracują ich serca, inaczej się ruszają. Komu w chorobie i dochodzeniu do zdrowia będzie łatwiej?

Proces starzenia się  organizmu prowadzi do stopniowego zmniejszania się aktywności komórek, tkanek i narządów. Niska aktywność osób w wieku podeszłym jest wynikiem działania trzech czynników:

  •    rzeczywistych zmian starczych,

  •    trybu życia ograniczającego ruch,

  •    występujących równolegle zmian chorobowych.


Z

naczenie stosowania ruchu w leczeniu pacjentów w wieku podeszłym oraz zapobieganiu niedołężności wzrasta wobec zwiększających się potrzeb grupy ludzi starych w naszym społeczeństwie. W Polsce stanowią oni ok. 16% populacji, a przeciętne dalsze trwanie życia od momentu osiągnięcia wieku emerytalnego, wynosi ponad 12 lat dla mężczyzn i ponad 20 lat dla kobiet.

Terapia ruchowa jest konieczną częścią leczenia. Jej stosowanie uwzględnia zmiany spowodowane procesem starzenia. Jednym z objawów starości człowieka jest widoczny spadek jego zdolności i możliwości ruchowych:

  • zanik pędu do ruchu prowadzi do stanu, w którym intensywny wysiłek stanowi poważną trudność. W konsekwencji następuje ograniczenie aktywności do minimalnej ilości ruchów niezbędnych,

  • obniżenie sprawności odbierania sygnałów: wzrokowych, słuchowych i czucia - ogranicza docieranie bodźców otaczającego środowiska oraz utrudnia adekwatną reakcję,

  • zanika  potrzeba ruchu, a w konsekwencji zmniejsza się tempo wykonywania czynności, ginie zdolność sprawnego reagowania  w sytuacjach życia codziennego,

  • spadek możliwości w obrębie podstawowych cech motorycznych, takich jak siła, szybkość, gibkość, zręczność, wytrzymałość, uwidacznia się wyraźnie na skutek postępujących zmiany inwolucyjnych,

  • występuje trudniejsza adaptacja do wysiłku oraz spowolnienie procesów odnowy po jego wykonaniu.


 W wieku starszym utrwalony szablon postępowania ruchowego jest trudny do przełamania. Wprowadzenie zmian wymaga systematycznej i długotrwałej pracy. Zanika możliwość posługiwania się kombinacjami ruchowymi. Występuje przerywanie jednej czynności dla wykonania drugiej. Również płynny związek pomiędzy ruchami następującymi po sobie ulega zachwianiu, czynności są oddzielone od siebie przerwami. Wyraźnie wolniejsze jest także uczenie się nowych zachowań i kształtowanie nawyków.

Znacznie ograniczona jest u ludzi starych plastyczność procesów nerwowych, co wydatnie zmniejsza zdolność motorycznego dostosowania się do sytuacji. Wyraźne ograniczenie sprawności uwidacznia się niepewnością ruchów i niezaradnością starego człowieka.

Rehabilitacja osób starszych.

 
R

ehabilitacja to przywracanie maksymalnie możliwego samodzielnego życia w rodzinie i społeczności, zdolności do pracy zawodowej, aktywności społecznej i twórczej.

 
 
 
promocja zdrowia  ---  prewencja ------ rehabilitacja
 
 
Z

e względu na nieostrą granicę między stanem zdrowia a stanem chorobowym u osób starszych prewencja jest w znacznym stopniu zintegrowana z rehabilitacją.

Podmiotem oddziaływania rehabilitacji jest niepełnosprawny człowiek, dlatego też wiele osób starszych będzie wymagać rehabilitacji nie tylko z powodu choroby, lecz również ze względu na obniżanie się sprawności funkcjonalnej wraz z wiekiem.

Rehabilitacja osób starszych powinna być prowadzona wielopłaszczyznowo.

Jednocześnie musi bardzo często z konieczności uwzględniać hierarchię potrzeb pacjentów, koncentrując się przede wszystkim na rehabilitacji dotyczącej osiowego problemu(ów) zdrowia, np. udaru mózgu, zawału serca, zapalenia płuc czy złamania szyjki kości udowej.

Podstawowym celem powinno być podtrzymanie i przywrócenie sprawności do wykonywania podstawowych (ADL) a następnie złożonych (IADL) czynności życia codziennego.

Wielochorobowość, mniejszy potencjał odtwarzania utraconego poziomu sprawności a także bariery finansowe i społeczne utrudniają rehabilitację osób starszych.

Rehabilitacja medyczna wykorzystuje środki terapeutyczne fizjoterapii (kinezyterapię, fizykoterapię i masaż), terapię zajęciową, psychoterapię i poradnictwo psychologiczne oraz zaopatrzenie ortopedyczne.

Razem z rehabilitacją społeczną i czasami zawodową stanowi integralny model postępowania rehabilitacyjnego z pacjentem w podeszłym wieku.

Kinezyterapia, czyli leczenie ruchem, jest najważniejszą metodą oddziaływania w rehabilitacji osób starszych.

Obejmuje ćwiczenia lecznicze oraz metody kinezyterapeutyczne.

Duże znaczenie ma masaż leczniczy, który wraz z ćwiczeniami biernymi jest z jednej strony dobrze tolerowany z drugiej zaś jest niejednokrotnie z konieczności jedną z nielicznych metod możliwych do zastosowania u zniedołężniałych pacjentów.

 
 
Rehabilitacja w wybranych schorzeniach
 
Choroby sercowo-naczyniowe
 
R

ehabilitacja kardiologiczna znajduje coraz większe zastosowanie u osób w starszym wieku. Dotyczy to w szczególności pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, po zawale mięśnia sercowego i z niewydolnością krążenia.

 

Regularny trening fizyczny powoduje szereg zmian łagodzących wpływ wieku na układ sercowo-naczyniowy: zwiększa podatność komór i rolę wczesnej fazy napełniania komór, poprawia inotropizm i zwiększa objętość wyrzutową serca, zmniejsza sztywność tętnic i obciążenie następcze i wreszcie poprawia ukrwienie i podwyższa próg niedokrwienia mięśnia sercowego. Trening fizyczny zwiększa wydolność fizyczną i opóźnia spadek maksymalnego pochłaniania tlenu (VO2max) o około 10 do 20 lat u aktywnych fizycznie w porównaniu do prowadzących siedzący tryb życia osób.

 

Tradycyjnie, w rehabilitacji kardiologicznej i pulmonologicznej dominującą rolę pełnią wysiłki o charakterze wytrzymałościowym. Ostatnie lata przyniosły jednak wzrost zainteresowania wysiłkiem siłowym u pacjentów z chorobami serca i płuc, również u osób w zaawansowanym wieku. Wynika to m.in. z obserwacji, że do wykonywania ćwiczeń fizycznych u tych pacjentów wymagany jest pewien minimalny próg siły mięśniowej. Wykazano również możliwość poprawy wydolności układu sercowo-naczyniowego (VO2max) w wyniku treningu siłowego u osób z niską sprawnością układu ruchu, oraz potwierdzono inne korzyści i bezpieczeństwo stosowania treningu siłowego u pacjentów z chorobą wieńcową, niewydolnością krążenia oraz przewlekłymi chorobami płuc.

 

Układ ruchu

 
 
P

roces starzenia się związany jest z szeregiem zmian strukturalnych i czynnościowych: zmniejszaniem się beztłuszczowej masy ciała (lean body mass – LBM), wzrostem procentowej zawartości tkanki tłuszczowej, zmniejszaniem się masy (sarkopenia) i siły mięśni szkieletowych, spadkiem elastyczności mięśni, ścięgien i więzadeł. Spadek masy, siły i mocy mięśni szkieletowych jest częstą przyczyną niepełnosprawności i braku stabilności posturalnej. Badania z ostatnich lat wykazują, że możliwy jest wzrost masy i siły mięśniowej pod wpływem treningu o charakterze siłowym (oporowym) u osób starszych, nawet w bardzo zaawansowanym wieku. Osoby starsze poddane treningowi siłowemu mają procentowy przyrost masy i siły mięśniowej podobny do osób młodych. Poprawie ulega również gibkość, równowaga i koordynacja ruchów.

W rehabilitacji układu ruchu u osób starszych szczególnymi problemami są złamania, zwłaszcza szyjkowo-krętarzowe kości udowej oraz rehabilitacja po amputacji kończyny dolnej. W rehabilitacji po leczeniu operacyjnym złamań należy dążyć do jak najszybszej mobilizacji pacjenta. W leczeniu zachowawczym główny nacisk należy położyć na zapobieganie zanikom mięśni, przykurczom i odleżynom.

 
Udar mózgu
 
R

ehabilitacja po udarze mózgu jest u osób starszych szczególnie trudna, ze względu na niewielki potencjał rehabilitacyjny i mniejszą poprawę stanu neurologicznego i funkcjonalnego w porównaniu z pacjentami w młodszym wieku. W postępowaniu rehabilitacyjnym należy wyznaczać realistyczne cele i terminy ich osiągnięcia. W pierwszym okresie usprawniania podstawową rolę odgrywa prawidłowa pielęgnacja (ułożenie zapobiegające wadliwemu ustawieniu kończyn, profilaktyka odleżyn, zapobieganie powikłaniom płucnym, zakrzepicy żylnej), a także kinezyterapia.

Kinezyterapia ma na celu przeciwdziałanie następstwom unieruchomienia, m.in. zapobieganie przykurczom, a także przeciwdziałanie rozwojowi nadmiernej spastyczności i pobudzenie mechanizmów plastyczności ośrodkowego układu nerwowego. Duże znaczenie ma wczesna pionizacja (nawet 1-2 doba po udarze niedokrwiennym) i szybkie uruchamianie chorego.

 
 
 
 
Depresja
 
D

epresja staje się jednym z najważniejszych problemów geriatrycznych XXI wieku. Od dawna sugerowano, że systematyczny wysiłek fizyczny odgrywa znaczącą rolę w lepszym subiektywnym postrzeganiu jakości życia. Ostatnie lata przyniosły szereg danych potwierdzających korzystny wpływ rehabilitacji na różne aspekty jakości życia i mniejsze prawdopodobieństwem wystąpienia depresji u osób starszych wykonujących systematyczny wysiłek fizyczny w porównaniu z mniej aktywnymi seniorami.

 
Niedożywienie białkowo-energetyczne.
 
A

ktywność ruchowa odgrywa istotną rolę w zapewnieniu prawidłowego stanu odżywienia u osób starszych. Wraz z wiekiem stopniowo ulega obniżaniu się LBM (spadek o 15% między 3 i 8 dekadą życia) i podstawowa przemiana materii (basal metabolic rate - BMR). Zahamowanie związanego z wiekiem spadku BMR i ochrona LBM powinno opierać się na zwiększeniu "przepływu energii" (energy flux) u osób starszych. Można to osiągnąć poprzez jednoczesne zwiększenie wydatku energetycznego i ilości energii uzyskiwanej przez organizm w pożywieniu. Aktywność ruchowa poprzez zwiększenie wydatku energetycznego i pośrednio, przez wzrost ilości energii uzyskiwanej przez organizm w pożywieniu, przyczynia się do utrzymania prawidłowej równowagi metabolicznej i umożliwia rehabilitację w wielu stanach chorobowych.

 
 
 
 

Rehabilitacja niewidomych obejmuje naukę chodzenia, korzystania ze środków komunikacji, posługiwania się sprzętem pomocniczym, poznawania nowych metod orientacji w przestrzeni, porozumiewania się z otoczeniem.

 

Terapia zaburzeń mowy (afazji, apraksji, dyzartrii, stanach po wycięciu krtani) ma na celu nauczenie pacjenta jak najsprawniejszego komunikowania się z otoczeniem.

\

 
Powyższych informacji nie należy stosować bez konsultacji z fizjoterapeutą!!!
 
 
 
 
     Program rehabilitacyjny powinien być dobrany indywidualnie do potrzeb pacjenta!!!